منار تاریخی جام افغانستان با خطر فروریزی رو به رو است

منارجام افغانستان که یکی ازبزرگترین بناهای تاریخی جهان محسوب می شود، با خطر فروریزی روبه رو است.

این بنا در روستای جام در هفتاد کیلومتری شهر فیروزکوه مرکز غور در مسیر رود خانه هریرود موقعیت دارد. در سال های پسین قامت این بنای تاریخی شصت و پنج متره اندکی خمیده است. حکومت پیشین برای حفاظت از این منار و جلوگیری از رسوب آب رودخانه بر آن، اطرافش را دیوار استنادی ساخت، اما سال پار در اثر سیلاب و افزایش سطح آب رودخانه این دیوار فروریخت.

در حال حاضر آب بر بخش هایی از منار رسوب کرده و قسمت هایی از پیکره این بنای تاریخی نیز ترک برداشته است.

رودخانه هریرود که بنای تاریخی جام در مسیر آن واقع شده است در حال حاضر گواه سیلاب است و این سیلاب چندین خانه در نزدیکی منارجام را تخریب کرده است و بیم آن می رود که سرانجام این گنجینه تاریخی افغانستان نابود شود.

این منار در سده دوازدهم میلادی ساخته شده است و ۶۵ متر ارتفاع دارد و در سال ۲۰۰۲ مرکز حفظ میراث جهانی یونسکو خواستار ثبت این منار در فهرست میراث فرهنگی جهان شد.

 منار جام افغانستان بعد از قطب منار در دهلی نو هندوستان، بلندترین مناره خشتی جهان است.

به دلیل جریان آب در رودخانه‌ یی که در نزدیکی منار جام قرار دارد، این بنای تاریخی، در حال فرسایش است.

مولوی عبدالحی زعیم رییس اطلاعات و فرهنگ غور می گوید پولی برای نگهداری منار جام وجود ندارد.

او اما به آژانس باختر گفت که تلاش ها برای جلوگیری از رسوب بیشتر آب در بنای تاریخی جام آغاز شده است.

مسوولان امارت اسلامی افغانستان می گویند که علی رغم چالش های اقتصادی، برای حفظ میراث های فرهنگی افغانستان تلاش می کنند.

مولوی سعدالدین سعید، معین فرهنگ و هنر وزارت اطلاعات و فرهنگ اخیراً از نهاد های جهانی خواست تا امارت اسلامی را در راه حفظ وترمیم بنا های تاریخی افغانستان یاری رساند.

براساس اسناد سازمان یونسکو، منار جام افغانستان در سال ۱۱۹۴ میلادی در دوران سلطنت سلطان غیاث‌الدین غوری ساخته شده‌است.

سازنده منار جام معماری به نام «علی» بوده است که نام او در دو نقطه این منار دیده می‌شود. همچنان در پای منار جام نیز نام شاه غیاث الدین غوری به چشم می‌خورد.

منار تاریخی جام به صورت استوانه‌ یی و بر پایه‌ هشت ضلعی ساخته شده است که قطرش نه متر و بلندای آن بیش از شصت وسه متر است. قاعده این منار به بلندای تقریباً دو متر از سطح زمین جای دارد که در کوچکی برای ورود به داخل مناره وجود دارد.

شیوه ساخت و شکل ظاهری جام را شبیه به مناره‌ یی می‌دانند که مسعود سوم غزنوی در شهر غزنی یا غزنه ساخته بود. همچنین در شهر دهلی هندوستان هم یک مناره به نام منار قطب وجود دارد که بدون شک در ساختش از برج جام ایده گرفته‌اند. تحقیقات باستان‌شناسی نشان داده‌اند که در اطراف منار جام آثار و خرابه‌هایی از استحکامات نظامی، یک کاخ، کوزه‌های سفالین و یک گورستان متعلق به یهودیان یافت شده‌ است و با این اوصاف احتمالاً از منار جام برای دیدبانی استفاده می‌کردند.

برخی باستان‌شناسان عقیده دارند که قطب منار در هند با الهام از منار جام در اوایل قرن ۱۳ ساخته شده‌است.

فیروزکوه/ 18 عقرب/ باختر