در باره ما

پیشنۀ وزارت و وزیران  اطلاعات و فرهنگ افغانستان

            فرهنگ شناسنامه ملتهاست. فرهنگ بودن وشدن ملتها را تبيين مي بخشد. ضعف ، بيماري، مسخ  و نبود  فرهنگ ،‌مرگ و زوال جوامع وملتها را تسریع می کند. توسعه فرهنگ،‌  بالندگي همه نهاد وعرصه ها و رستگاري ملت و ميهن را مسجل مي سازد. به ويژه در روزگار ما قدرت نخست و برين  جهان معاصر فرهنگ است. كار درهمه زمينه ها  با فرهنگ آغاز مي شود و هر كار و برنامه يي با فرهنگ سازي ، مجال تحقق مي يابد.          ازاينجاست كه كشور ها وملتها در شكوفايي و بالندگي فرهنگ ومعنويت خويش بيشترين  وبلندترين سرمايه گذاري ها را مي نمايند.

در افغانستان ،   سكان دار ، حامي  و توسعه بخش فرهنگ ومعنويت افغانستان در عرصه اطلاعات و فرهنگ وداشته هاي باستاني و تاريخي ميهن ، از زمان ايجاد دولت داري معاصر ، وزارت  اطلاعات و فرهنگ بوده  است. اين وزارت در طول تاريخ 77 ساله خويش كارنامه ي خجسته و دستاورد هاي بايسته يي را ، درمتن جامعه و پهناي معنويت وفرهنگ كشور هستي بخشيده است. ارجمندي و شكوهندگي اين وزارت در برهه هاي از حيات و دوره ي كاري  اش ، غير قابل انكار است.

درنگي داريم بر پيشنه اين وزارت و سكان داران اطلاعات و فرهنگ جامعه درزمان ها و كابينه  هاي مختلف. به اين اميد كه دراينده ها بازهم اين وزارت بارور و بار آور دستاوردهای نيكو و ارجناكي باشد . رهبران ودولت داران ما ، ارجناكي و اثرگذاري فرهنگ را در روند تحول وتوسعه جامعه ،  ازصميم جان درك نمايند و اين عرصه را جدي بگيرند که گفته اند:

هيچ گنجي نيست از فرهنگ به تا تواني رو سوي اين گنج نه

    سر آغاز تاسيس رسانه درافغانستان ،با ايجاد اداره مستقلي براي اداره و تتنظيم امور مطبوعاتي  همراه نبود. از دوره شمس النهار و سراج الاخبار سيستم اداره  به گونه يي بود كه مسووليت  هر نشريه را مدير مسوول به عهده داشت و زير نظر دربار فعاليت مي كرد. براي پيشبرد امور مطبوعاتي دولت ،  اداره هاي در وزارت داخله و خارجه    به  نام اداره مطبوعاتي وجود داشت.

 

رياست مستقل مطبوعات 1318

  ايجاد اداره يي كه بعد به وزارت اطلاعات وفرهنگ تبديل شد، برمي گردد به سال 1318برابر با 1929 كه براي نخستين بار براي تنظيم امور مطبوعات و نشريات ، اداره ي بنام  «رياست مستقل مطبوعات » ايجاد گرديد واصولنامه مطبوعات نيز تصويب گرديد.      

    اساس رياست مستقل مطبوعات ، انجمن ادبي كابل بود كه درسال 1310 تاسيس شد و مجله كابل به عنوان ارگان نشراتي ان فعال گرديد.وقتي رياست مستقل مطبوعات ايجاد شد ، انجمن و مجله كابل به اين رياست انتقال يافت وكاركنان انجمن سيد قاسم رشتيا، عبدالرحمن پژواك، رشيدلطيفي، عبدالحي حبيبي  واحمد علي كهزاد همكاران اين رياست شدند. درسال 1316 پشتوتولنه ايجاد شد، درسال 1319 راديو كابل تاسيس گرديد . در1320 شعبه تاريخ انجمن  به انجمن تاريخ تبديل گرديد. ودرثور  1327 مجله ژوندون و درهمين سال انجمن دايره المعارف اريانا تاسيس شد

درسال 1331 براي توسعه روابط مطبوعاتي با كشور هاي ديگر اداره هاي مطبوعاتي كه اتشه هاي فرهنگي امروز جانشين آن گرديده است ، درشهر هاي : كراچي ، لندن ، قاهره ، دهلي جديد، واشنگتن و تهران تاسيس گرديد.

وزارت مطبوعات 1342

 در زمان صدارت يوسف خان در سال 1342 رياست مستقل مطبوعات به وزارت مطبوعات تبديل شد.

    وزارت اطلاعات و كلتور 1344

         درسال 1344 وزارت مطبوعات به نام وزارت اطلاعات و كلتور مسما گرديد.

    تجزيه وزارت به 4كميته 1360

درسال 1360 در عهد رياست جمهوري ببرك كارمل، به تاسي از ساختار هاي همسان در اتحاد شوروي وزارت اطلاعات و كلتور به 4 كميته تقسيم شد. هركميته يك رئيس و دو معين داشت:

    كميته دولتي كلتور

    كميته دولتي طبع ونشر

    كميته دولتي آژانس باختر

    كميته دولتي راديو تلويزيون وسينما توگرافي

وزارت اطلاعات وكلتور 1367

    درسال 1367 در زمان رياست جمهوري داكتر نجيب، همچنانكه يك سلسله آزادي ها درعرصه مطبوعات و سياست اعلان شد، چهار كميته دولتي دوباره مدغم گرديد و وزارت اطلاعات وكلتور احيا شد.

وزارت اطلاعات و فرهنگ 1374

    درسال 1374 در زمان وزارت دلجو حسيني ، واژه انگليسي كلتور از تركيب نام وزارت كنار زده شد و اين وزارت به اسم «وزارت اطلاعات و  فرهنگ  » مسما گرديد.

داطلاعاتو او فرهنگ 1382

    درسال  1382 اسم وزارت اطلاعات وفرهنگ، پشتو گرديد و اين وزارت به نام« داطلاعاتو  فرهنگ وزارت» ، مسما شد.

داطلاعاتو  فرهنگ او توريزم 1383

    درسال 1383  بخش توريزم از بدنه وزارت هوانوردي وتوريزم جدا گرديد و مربوط  وزارت اطلاعات و فرهنگ  شد. با اين افزودي اسم وزارت گرديد: داطلاعاتو فرهنگ او توريريزم وزارت.

وزارت فرهنگ توريزم وجوانان 1385

    درسال 1385 وزارت  جوانان كوچكتر گرديد وبه معينيت تبديل شد. معينيت جوانان مربوط به وزارت اطلاعات وفرهنگ گرديد و درنتيجه اين وزارت به اسم: وزارت  فرهنگ ، توريزم و جوانان تغيير نام يافت.

وزارت اطلاعات و فرهنگ 1387

    درسال 1387 اسم دراز و ثقيل البيان اين وزارت كوتاه شدو بارديگر به وزارت اطلاعات و فرهنگ مسما گرديد كه تاامروز به همين نام خوانده مي شود.

وزيران اطلاعات وفرهنگ درافغانستان

     ازتاسيس رياست مستقل مطبوعات در1318 تا امروز1395 مدت 77 سال مي گذرد. دراين دوره طولاني افغانستان رژيم شاهي ، جمهوري ، جمهوري دموكراتيك ، جمهوري اسلامي و نظام ليبرال و دموكراسي را تجربه نمود.  7 صدراعظم امور حكومت را اداره كردند. اشخاص ذيل دراين كابينه ها به حيث رئيس ياوزير مطبوعات ايفاي وظيفه نموده اند:

هاشم خان 1312- 1325

دراين دوره درسال 1318 رياست مطبوعات ايجاد شد و رئيس رياست مستقل مطبوعات استاد صلاح الدين سلجوقي بود

شاه محمود 1325-1332

    درعصر شاه محمود :  رئيس مستقل مطبوعات عبدالرووف بينوا در 1326و  سيد قاسم رشتيا بود

داود خان 1332-1341

رئيس مستقل مطبوعات در دور صدارت داود خان، داكتر سهيل بود.دراين دوره روزنامه هاي ازاد ممنوع شد ، اما رسانه هاي دولتي افزون گرديد. داود خان در در1338 رفع حجاب را اورد

-         يوسف خان 1342-1344

    وزير اطلاعات و فرهنگ يوسف خان ، سيد قاسم رشتيا  ومحمد هاشم ميوند وال بود. داود خان در 18 حوت 1341 استعفا داد و يوسف خان در14جوزاي 1342 صدراعظم شد.در1343 قانون اساسي جديد توشيح شد. 5 نائب الحكومگي و 4 حكومت اعلي، به 28 ولابت تقسيم گرديد. در3 عقرب 1344 يوسف خان راي اعتماد گرفت و در 4 عقرب استعفا داد.

-         ميوند وال 1344-1346

ميوند وال در 15 عقرب 44 راي اعتماد گرفت. در كابينه ميوند وال ، محمد عثمان صدقي وزير اطلاعات و فرهنگ بود.

-         نوراحمد اعتمادي 1347-1350 

وزير اطلاعات وفرهنگ عصر صدارت نور احمد اعتمادي دور اول  1347 داكتر محمد انس بود

دوردوم  1349  محمود حبيبي بود كه استعفا كرد.

 

-         دكتور ظاهر 1350-1351

در دوره يك ساله صدارت داكتر ظاهر ،  محمد ابراهيم عباسي وزير اطلاعات وفرهنگ افغانستان بود.

-         محمد موسي شفيق 1351-1352

دركابينه محمد موسي شفيق ، وزير اطلاعات وكلتور  صباح الدين كشككي بود. دراين زمان بود كه برخي مجلات افزود گرديد و روزنامه هاي اصلاح وانيس مدغم شد و بنام اصلاح- انيس  به نشرات ادامه داد.

-         دوران رياست جمهوري داود خان

وزير اطلاعات و فرهنگ در رياست جمهوري داود خان ،داكتر عبدالرحيم نوين  بود.

-         حكومت حزب دموكراتيك

بارق شفيعي ، سليمان لايق ، بشير رويگر  وزير اطلاعات و فرهنگ ، جمهوري دموكراتيك افغانستان بودند. البته زماني كه وزارت اطلاعات و فرهنگ به چهار كميته تقسيم شد ، شماري از افراد در راس كميته ها قرار گرفتند:‌چون : خيال محمد كتوازي ،‌ قادر آشنا، نورالله طالقاني، و.....

-         دولت اسلامي افغانستان

محمد صديق چكري، دلجوحسيني وزير اطلاعات و فرهنگ در دولت اسلامي تحت رهبري استاد برهان ا لدين رباني  بودند.

-         بعد از اجلاس بن ،جمهوري اسلامي

 بعد از سقوط طالبان، اجلاس بن تدوير يافت . دولت موقت و بالاخره جمهوري اسلامي ايجاد گرديد. دراين دوره اين اشخاص به سمت وزارت اطلاعات و فرهنگ برگزيده شدند: داكتر سيد مخدوم رهين و  عبدالكريم خرم ، دركابينه  حامد كرزي ؛  باري جهاني  دركابينه محمد اشرف غني. باري جهاني درسال 1395 استعفا داد .

و فعلا محترم پوهاند محمد رسول باوری بعنوان معین فرهنگی و سرپرست این وزارت ایفای وظیفه می نمایند .