ریاست ارشیف ملی

تاریخچه آرشیف ملی افغانستان

 

آرشیف در دنیای امروز از اهمیت ویژه ای برخوردار است و به عنوان یکی از منابع تحقیقی و پژوهشی به حساب می آید. توجه به مسئله سند و سند داری سبب شده است که کشورهای مختلف با تاسیس آرشیف های  ملی، آرشیف های موضوعی و منطقه ای به نگهداری اسناد با ارزش تاریخی خود همت گمارند و اسناد و مدارک را جزء میراث ملی و هویت تاریخی خود پندارند.

در افغانستان برای اولین بار در  دوران زمامداری شاه امان الله خان اسناد و مدارک جمع آوری گردید.  به خاطر عدم موجودیت مکان مناسب، در سال 1310، این آثار به موزیم ملی افغانستان، واقع در دارالامان انتقال داده شد و در دوران حکومت سردار محمد داوود خان به منظور گردآوری، حفظ و نگهداری اسناد تاریخی و نسخ خطی، ’کتابخانه نسخ خطی کابل‘ به نام آرشیف ملی افغانستان، در سال 1352 در تشکیل ریاست کتابخانه های عامه وزارت اطلاعات و کلتور وقت، تاسیس گردید. در سال 1356، اسناد و آثار در تعمیر فعلی ریاست آرشیف ملی، منتقل گردید و اداره آرشیف ملی افغانستان به حیث یک ارگان جداگانه، در چوکات معینیت فرهنگی وزارت اطلاعات و فرهنگ گشایش یافت. آرشیف ملی، در جریان جنگ های داخلی و حکومت طالبان،  مسدود بوده و در اواخر حاکمیت طالبان،  با تعداد کمی از پرسونل فعالیت خود را آغاز نمود.

تا اینکه در سال 1381 توسط حامد کرزی، رئیس جمهور پیشین افغانستان، طی محفلی به طور رسمی دوباره بازگشایی گردید و بار دیگر در جمله آرشیف های جهان عرض وجود کرد.

در حال حاضر ریاست آرشیف ملی با داشتن بیش از صد هزار سند تاریخی و آثار خطی بدون شک یکی از گنجینه های تاریخی کشور محسوب میشود و با 31 نفر پرسونل در قالب سه آمریت و دو مدیریت در خدمت محققین و پژوهشگران داخلی و خارجی قرار دارد.

 

 

 

ماموریت:

حفاظت از حافظه تاریخی افغانستان و آگاهی نسل های آینده از گذشته پر افتخار تاریخی و فرهنگی کشور.

دیدگاه:

ایجاد یک آرشیف مدرن با خدمات معیاری و سریع به مردم افغانستان.

اهداف:

¨ ایجاد ارتباط میان نسل های آینده و گذشته از طریق حفاظت منابع فرهنگی و تاریخی مستند

¨ غنی ساختن مخازن آرشیف ملی جهت حمایت از تحقیقات فرهنگی و تاریخی

¨ ارائه خدمات معیاری و سریع به محققین و مراجعین

¨ تربیت استادان زبده و کارکنان مسلکی جوان در بخش های نسخ خطی، اسناد تاریخی و مرمت و حفاظت

وظایف آرشیف ملی:

1) جمع آوری تمام آثار نسخ خطی و اسناد تاریخی جهت تقویت مخازن آرشیف ملی

2) سازماندهی و شناسایی آثار آرشیف ملی به منظور سهولت دسترسی محققین به منابع موجود

3) حفاظت از آثار موجود جهت انتقال آنها به نسل های آینده کشور

4) اطلاع رسانی درباره آثار و خدمات آرشیف ملی به محققین و مراجعین

 

بخش های آرشیف ملی

 

1.      آمریت نسخ خطی

یکی از مهمترین بخش های آرشیف ملی است که دارای بیش از هفت هزار نسخه خطی و آثار خوشنویسی بوده و از آنها حفاظت می کند. قرآن های خطی نفیس و نسخه های ادبی از جمله مهمترین آثار قلمی آرشیف ملی می باشد که تاریخ و شکوه فرهنگ این سرزمین را نشان می دهد. کتلاک، فهرست نگاری و شناسایی نسخه های خطی جهت دسترس پذیری محققان از جمله مهم ترین فعالیت های این آمریت است.

نسخ خطی و اسناد تاریخی نقش مهمی در تثبیت هویت ملی و فرهنگ ملت ها دارد و به عنوان گنجینه های تاریخی و فرهنگی کشور، باید تدابیر و تمهیداتی جهت حفاظت آنها از خطرات و صدمات در نظر گرفته شود.

2.       آمریت اسناد تاریخی

یکی از بخش های مهم آرشیف ملی است که بیش از یکصد هزار سند تاریخی از زمان سلطان حسین بایقرا (869 هـ ش) در آن حفاظت  می گردد. معاهدات سیاسی، فرامین پادشاهان، مکاتیب تاریخی، قباله جات، عکس ها، جراید، مجلات قدیمی و تاریخی، تملیک خط ها و سایر اسناد شرعی دیگر در این بخش نگهداری می گردد. وظیفه این بخش شناسایی، فهرست نگاری و کتلاک اسناد تاریخی جهت استفاده محققین می باشد.

3.      آمریت حفاظت و مرمت

این بخش وظیفه حفاظت و نگهداری مواد آرشیف ملی را به شیوه های علمی به عهده دارد. کنترول درجه دما، رطوبت و نور مخازن، جلوگیری از عوامل آسیب رسان، ضد عفونی کردن منابع آرشیفی از طریق لابراتوار و دیجیتل سازی آثار و اسناد از جمله وظایف و فعالیت های این بخش می باشد.   

4.   مدیریت عمومی کنترول داخلی

این بخش وظیفه کنترول از موضوعات امنیتی آرشیف ملی را به عهده دارد. نظارت از جریان بازدید مشاهدین، کنترول ساحه داخلی آرشیف ملی، همکاری با موظفین امنیتی از جمله وظایف این بخش می باشد.

5.      مدیریت اطلاع رسانی و خدمات عامه

این مدیریت یکی از بخش های آرشیف ملی افغانستان بوده که وظیفه آگاهی دهی به عامه از میراث فرهنگی مستند کشور را به عهده دارد. مدیریت ویب سایت آرشیف ملی، اطلاع رسانی در باره نمایشگاه های آثار و اسناد، دسترس پذیر ساختن دیتابیس و کتلاک آرشیف ملی جهت استفاده محققین داخلی و خارجی و همکاری با محققین و اقشار مختلف علاقمند از جمله وظایف دیگر این بخش می باشد.

روزها و ساعات کاری:

شنبه تا چهارشنبه از ساعت 8 صبح تا 4 بعد از ظهر