ریاست موزیم ملی

 

نگاهی مختصر به گذشته موزیم ملی افغانستان

موزیم ملی افغانستان برای اولین بار در سال ۱۲۹۷ خورشیدی در منطقه باغ بالای کابل، برای نگهداری آثار تاریخی تاسیس شد.

در سالهای اولیه تاسیس این موزیم که در آن دوران "عجایب خانه" نام داشت، فقط بعضی از آثار تاریخی مثل قرآن های خطی، صنایع دستی، آثار برجای مانده از جنگ های دوران استقلال و بعضی کتاب های کمیاب در آن نگهداری می شد.

در ۲۵عقرب سال ۱۳۰۳ خورشیدی، موزیم ملی افغانستان از باغ بالا به قصر کوتی باغچه ارگ کابل منتقل شد و به شکل رسمی توسط امان الله خان افتتاح شد.بعضی از شخصیت های مهمی که در افتتاح موزیم ملی افغانستان حضور داشتند آثار عتیقه و کم یاب خود را به این موزیم اهدا کردند. همچنان در اولین قانون اساسی افغانستان که در زمان امان الله خان به تصویب رسید، یک ماده مفصل به حفریات و حفظ آثار تاریخی و تشکیل محلی برای نگهداری آثار تاریخی این کشور اختصاص داده شد.به موجب این قانون، مقرر شد که شعبه "حفریات و موزیم" زیر نظر وزارت معارف (آموزش و پرورش) فعالیت کند. از مهم ترین کارهای این شعبه، کشف و حراست از آثار تاریخی و انتقال آنها به موزیم ملی بود.

از آنجایی که دولت افغانستان امکانات و نیروی انسانی لازم را برای کشف آثار باستانی در اختیار نداشت قراردادی به این منظور با دولت فرانسه به امضا رساند.به موجب این قرارداد مقرر شد که یک هیات فرانسوی به سرپرستی "موسیو فوشه" به افغانستان سفر کند و در کنار کاوشگران افغانی به کشف و شناسایی آثار تاریخی بپردازد.این قرار داد به فرانسوی های حق می داد که از دو اثر کشف شده مشابه یکی از آنها را به فرانسه انتقال دهند.احمدعلی کهزاد مورخ و باستان شناس افغان یکی از کسانی بود که در کنار کاوشگران خارجی به جستجوی آثار تاریخی می پرداخت که کشف بسیاری از آثار تاریخی افغانستان با تلاش های او بوده است. بعد از ختم انحصاریت کاوشهای باستانشناسی  با فرانسه، کاوشگرانی از کشورهای دیگر چون، ایتالیا، آلمان و شوروی سابق، برای کشف آثار تاریخی افغانستان به این کشور سفر کردند. که کشف آثار باستانی هر روزه از دل خاک توسط  آنها  به موزیم ملی در کابل منتقل می شد و این موزیم را به یکی از گنجینه های مهم منطقه تبدیل نمود.

آثار موزیم

برجسته کاری های سنگی بودایی، عاج های  متاثر از هنرهندی، آثار سنگی متعلق به ماقبل تاریخ، برنزهای متاثر از هنر روم، مسکوکات دوره های مختلف، مجسمه ها و غیره، بخشی از آثار موزیم ملی را تشکیل می دادند.آثار تاریخی از دوران صدر اسلام نیز بخش دیگری از کلکسیونهای  موزیم را شکل می داد.  از مهم ترین  آثارکتبی موزیم ملی می توان به قرآن کوفی به خط عثمان بن عفان خلیفه سوم اسلامی، آیاتی از قرآن به خط امام حسن و نیز به قرآن خط کوفی که در سال ۱۳۳۴ از "شهر غلغله" کشف شده بود اشاره کرد.آثار خطی شاعران بزرگ زبان دری نیز در موزیم کابل نگهداری می شد؛ هفت اورنگ عبدالرحمان جامی، هفت پیکر نظامی گنجوی، هشت بهشت و لیلی و مجنون امیر خسرو دهلوی، که همه این آثار در سال ۸۹۹ هجری کتابت و تذهیب شده بودند بخشی از آثار ادبی موزه را شکل می دادند.بوستان سعدی به خط میرعماد خطاط معروف عصر تیموری، دیوان میرزا عبدالقادر بیدل که از طرف امیر بخارا به پادشاه افغانستان، امیر حبیب الله اهدا شده بود، دیوان حافظ به خط میر محمد محسن که برای سلطان حسن بایقرا نوشته شده بود و چند اثر مهم دیگر نیز از جمله آثار بخش ادبی و هنری موزیم بود.از مهم ترین آثار هنری دیگر موزیم ملی افغانستان نیز می توان به آثار مینیاتوری از استاد کمال الدین بهزاد اشاره کرد. آثار کتبی موزیم ملی بعدا به آرشیف ملی تسلیم داده شد.

با توجه به کثرت آثار کشف شده، علاوه بر کابل در شهرهای هرات، میمنه، غزنی،بلخ، ننگرهار، کاپیسا و قندهار نیز چند موزیم بوجود آمد که موزیم هرات با بیش از ۴۰۰۰ اثر تاریخی بیشترین آثار را در خود جای داده بود.    

با وقوع کودتای ۷ ثور۱۳۵۷ خورشیدی و پس از آن، با تجاوز نیروهای شوروی به افغانستان، موزیم ملی افغانستان از تعمیر فعلی در دارالامان بهتعمیر سردار محمد نعیم خان در مرکز شهر انتقال یافت که در زمان انتقال، بعضی از آثار تخریب شد.در زمان حکومت دکتر نجیب الله، موزیم ملی دوباره به دارالامان کابل منتقل شد. هرچند که دیگر کمتر کاری برای کشف آثار باستانی صورت می گرفت ولی تا زمان سقوط دکتر نجیب الله، هیچ گونه آسیب جدی به موزیم کابل نرسید و تمام آثار موزیم دست نخورده باقی مانده بود.

با آغاز شدن جنگ های داخلی به شهر کابل و با گسترش جنگ در داخل پایتخت، از ساختمان موزیم ملی نیز به عنوان سنگر نبرد استفاده شد. در این دوره، بیش از هفتاد درصد آثار ارزشمند این گنجینه که بیشتر از 70000 قلم آثار میشود نابود گردید و یا مورد غارت قرار گرفت. همچنان با به قدرت رسیدن طالبان در کابل، بیشتر از 2500 آثار باقی مانده این موزیم که به شکل مجسمه های انسان و حیوانات بود توسط آنها از بین برده شد.

با روی کار دولت تحت حمایت جامعه جهانی در افغانستان در سال 1381، تلاش ها برای بازسازی موزیم ملی آغاز و در نتیجه با کمک جامعه جهانی موزیم ملی دوباره بازسازی و در سال 2004 رسما افتتاح گردید. همچنان جهت غنامندی کیکسیونهای موزیم ملی کوشش گردید وبازگرداندن آثار غارت شده که بیشتر آنها در جریان جنگهای داخلی به پاکستان قاچاق شده و از آنجا به کشورهای اروپایی رسیده بود، از مهم ترین برنامه هایی بود که وزارت اطلاعات و فرهنگ افغانستان روی دست گرفت. در نتیجه این تلاش ها موزیم ملی افغانستان بیشتر از 30 هزار اثر را دوباره از طرق مختلف چون حفریات قانونی باستانشناسی، برگرداندن آثار از خارج از کشور, تشویق مردم، و ضبط آثار توسط نیروهای امنیتی جمع آوری نموده است.  همین اکنون موزیم ملی افغانستان با ارایه نمایشگاه های آثار تاریخی و فرهنگی مصدر خدمت به مردم در سطح ملی و بین المللی میباشد.

                               

فعالیت های عمده موزیم ملی در سال های 1395 و 1396

موزیم ملی افغانستان کانون فرهنگی و تعلیمی است که افتخار حفظ ، حراست و معرفی داشته های فرهنگی و تاریخی را از طریق  تدویر نمایشگاه هـــــــــای داخلی و خــــــارجی  به جهانیان را داشته است که با تحقق این امر میتوانیم  فرهنگ والای این مرز و بوم را در داخل و خارج کشور به معرفی بگیریم که ذیلآ به طور خلاصه از دست آوردهای عمده و کلیدی ریاست موزیم ملی در سال 1395 به معرفی میگریم :-

نمایشگاه ها:

تدویر نمایشگاه آثار گنجینه های افغانستان بتاریخ ( 25 دسمبر2015 الی 19 جون 2016) ) در دو موزیــم ملی جاپان ( موزیم ملی توکیو و موزیم ملی کیوشو ) که در مرحله اول در موزیم ملی کیوشو آثار به نمایش گذاشته شد و در مرحله دوم از تاریخ (12 اپریل 2016) در موزیم توکیو به نمایش درآمد. این نمایشگاه به تاریخ (19 جون 2016 مطابق به 30 جوزا 1395) در جاپان ختم و آثار به کوریای جنوبی منتقل گردید. عواید حاصله از تدویر این نمایشگاه مبلغ (249975 دالر امریکائی معادل 17158723 افغانی ) می باشد که شامل واردات دولت گردیده است.

 

نمایشگاه آثار گنجینه های افغانستان از تاریخ (4 جولای الی 27 نوامبر2016) به اساس قراردادی که  فی مابین وزارت اطلاعات و فرهنگ دولت ج.ا.ا و دو موزیم ملی کشور کوریای جنوبی (موزیم ملی کوریا و موزیم ملی گیونجو ) عقد گردیده بود، ابتدا نمایشگاه مذکوربه تاریخ (4 جولای 2016 ) در موزیم ملی کوریا برای مدت دو ماه به نمایش و درمرحله دوم نمایشگاه آثار مذکور از تاریخ (26 سپتمبر2016 مطابق به 5 میزان 1395) برای مدت 2 ماه به نمایش گذاشته شد.قابل ذکر است که از تدویر نمایشگاه آثار گنجینه های افغانستان در کشور کوریای جنوبی مبلغ (250000) دالر امریکایی عواید بدست آمده است که شامل واردات دولت گردیده است .

شایان ذکر است که بعد از اختتام نمایشگاه در کشور کوریای جنوبی در سال 1395 این نمایشگاه در موزیم قصر چین به نمایش گذاشته خواهد شد.

ترتیب نمایشگاه کوچک آثار دوره برنز در موزیم ملی به تعداد 33 قلم آثار     .

تدویر نمایشگاه عکاسی بامیان – بار بادور:

به تعداد 40 قطعه عکس از دو ساحه باستانی بامیان و باربادورکه هر دو ثبت میراث های جهانی میباشند در همکاری با یونسکو و حمایت مالی دولت اندونیزیا ساخته شد که به مدت یک ماه به نمایش بود.

 

نمایشگاه مس عینک در کشور چین:

تدویر نمایشگاه آثار بدست آمده از حفریات مس عینک ولایت لوگر و دیگر ساحات بودایی در موزیم ملی کشور جمهوری مردم چک در شهر پراگ. این نمایشگاه با حضور داشت هیات عالیرتبه دولتی بتاریخ  4 فبروری 2016) میلادی افتتاح گردید که نظر به تقاضای رسمی کشور چکبرای مدت (4) ماه تمدید و از تاریخ (15 اپریل 2016 الی 4 سپتمبر2016) به نمایش قرار داشت.

تدویر نمایشگاه آثار برگردانیده شده از جاپان

 این نمایشگاه به مناسبت برگردانیدن 102 قلم آثار از جاپان که در جریان جنگ های داخلی از موزیم ملی و ساحات باستانی به غارت برده شده بود ودر کشور جاپان جمع آوری و حفاظت میگردید ترتیب گردید. آثار متذکره با سعی و تلاش منسوبین وزارت اطلاعات و فرهنگ و موزیم ملیدوباره به افغانستان برگردانده شد.

تدویر نمایشگاه عکاسی گنجینه های افغانستان:

در این نمایشگاه تعدادی از عکس های گنجینه های افغانستان که هم اکنون در کشور جمهوری چین میباشد به نمایش گذاشته شد.

هدف از ایجاد این نمایشگاه بیان سیر و سفر آثار گنجینه های افغانستان به دور دنیا و خاصتاً اینکه تعداد بازدید کننده گان آن به بیش از دوملیون تن رسیده است میباشد. این نمایشگاه به تاریخ 1 جوزای 1396 به مناسبت روز بین المللی موزیمها افتتاح گردید.

بازدید کننده گان:

تعداد بازدید کننده گان داخلی در موزیم ملی در سال 1395 الی اکنون بطور انفرادی 20811 تن.

تعداد بازدید کنند گان به شکل گروپی  25000 که شامل محصلین و متعلمین مکاتب.

تعداد بازدید کنند گان در نمایشگاه بین اللملی گنجینه های افغانستان.  2619832

عواید داخلی :

- عواید داخلی  در موزیم ملی  از بابت فروش تکت ورودی 199900افغانی در سال 1395

 

- عواید داخلی موزیم حق الصدور اشیای غیر انتیک  297582 افغانی در سال 1395

 

-عواید خارجی موزیم ملی در نمایشگاه بین اللملی گنجینه های افغانستان در کشور های جاپان

و کوریایی جنوبی (5000000 دالر امریکای معادل 33500000 افغانی  )

ترمیم آثار :

ترمیم ،پاک کاری و وقایه بیش از 1200 قلم آثار مربوط به دوره های مختلف تاریخی و نوعیت های مختلف  مانند: آهن ،برنز ، نقاشی های دیواری ، گل وغیره.

ترمیم بیش از 200 قلم آثار در ساحه مس عینک توسط ترمیم کاران موزیم ملی.

جلب کمک کشور جاپان در قسمت ترمیم آثار باستانی مس عینک.

 

ثبت و راجستر آثار:

 

قبلآ در سال 1391 دیتابس موزیم ملی به معیارهای بین المللی با همکاری تیم پوهنتون شیکاگو کشور ایالات متحده آمریکا ایجاد گردیده این دیتابس موزیم ملی را قادر میسازد که احصائیه و معلومات دقیق مربوط آثار فرهنگی و باستانی خویشرا داشته باشد که خوشبختانه این پروسه با همکاری اعضای مسلکی موزیم ملی در طول سال ( 1395) تداوم داشته که بتعداد (3402) قلم اثر از دوه های مختلف تاریخی که شامل (22741) می باشد ثبت دیتابس موزیم ملی گردیده است .

همچناندر اواخر سال 1395 به تعداد آثار 2191 قلم آثار شامل 21175 پارچهاثرمیشود در خزانه های بانک مرکزی ارگ ریاست جمهوری شامل دیتابیس گردید.

 

جمع آوری آثار :

برگردانیدن 102  قلم آثار از کشور جاپان به تاریخ 11 آپریل 2016 که از کشور جاپان از سال 2003 به جمع آوری آن پرداخته است.

جمع آوری 1327 قلم آثار شامل مسکوکات و سایر آثار مربوط دوره ها مختلف تاریخی از ساحه باستانی مس عینک.

جمع آوری به تعداد 21 قلم آثار که توسط نیروی های امنیتی  کشف و ضبط گردیده است .

ارتقا ظرفیت

-              اشتراک دو تن از کارمندان موزیم ملی در ورکشاپ تحت عنوان ترمیم داشته های فرهنگی بخش موزیم داری

و عکس های سه بعدی به تاریخ 1 الی 14 اگست 2016 در پوهنتون هنر های کشور جاپان درتوکیو.

-              اشتراک دو تن از کارمندان موزیم ملی در ورکشاپ بمنظور خدمات بهتر موزیم داری درکشور اندونزیا.

-              برگزاری ورکشاپ آموزشی برای کارمندان بخش ترمیم موزیم ملی به مدت سه هفته توسط متخصص

ایتالیوی فابیو کلمبو به تاریخ 18/2/1395 روی آثار گلی و نقاشی های دیواری.

-              برگزاری ورکشاپ آموزشی برای کارمندان بخش ترمیم موزیم ملی به مدت سه هفته توسط متخصص

ایتالیوی فابیو کلمبو به تاریخ 13/4/1395 روی آثار گلی و نقاشی های دیواری.

-              برگزاری ورکشاپ آموزشی برای کارمندان بخش ترمیم موزیم ملی به مدت سه هفته توسط متخصص ایتالیوی فابیو کلمبو به تاریخ 22/8/1395 روی آثار گلی و نقاشی های دیواری ساحه مس عینک لوگر.

-              امضای تفاهم نامه با پوهنتون تکنالوژی تکزاس در مورد ارتقای ظرفیت مسلکی کارمندان موزیم ملی.

اطلاع رسانی در قسمت فعالیت های موزیم ملی

 

-              نشر و بروز رسانی موضوعات ازطریق ویب سایت موزیم ملی و شبکه های اجتماعی مانند فیسبوک و تویتر.

-              از طریق راه اندازی ورکشاپ های کوتاه مدت و درازمدت در خصوص آگاهی رسانه میراثهای فرهنگی.

 

سرسبزی و باغداری:

 

غرس صد هااصله نهال به منظور گسترش فضای سبز و پاکی محیط زیست موزیم در بهار 1396.

ساختمانی:

بنابر پیشنهادیه موزیم ملی در قسمت شمال ساحه موزیم ملی برای بازدیدکننده گان چایخانه در نظر گرفته شده که کار ساختمان آن در سال ( 1394) آغاز  گردیده امکان میرود که طی چند ماه آینده کار ساختمان به پایه اکمال برسد.

چالش ها

چالش عمده موزیم ملی افغانستان کمبود جای میباشد که به سبب آن این اداره نمیتواند به شکل بهتر و معیاری مصدر خدمت به هموطنان گردد.

قاچاق آثار هم یکی از چالش های عمده فرا راه اثار منقول فرهنگی میباشد که متاسفانه سبب زیان های جبران ناپذیر برپیکر هویت فرهنگی و تاریخی وطن عزیز ما میگردد.

 

پلان های عمده در سال 1396

ایجاد نمایشگاه بین اللملی گنجینه های افغانستان در کشور چین.

ایجاد نمایشگاه  آثار برگردانیده شده از جاپان

انکشاف دیزاین تعمیر موزیم جید ملی

خریداری آثار اتنوگرافیکی اقوام مختلف مسکون در افغانستان به همکاری مالی وزارت اطلاعات و فرهنگ

جمع آوری 2000 قلم آثار باستانی

تدویر شش دوره کورس های آموزشی بخش میراث های فرهنگی جهت آگاهی رسانی .

اداره موزیم ملی با درنظرداشت اینکه تعمیر فعلی آن بسیار کوچک میباشد به طرح و دیزاین تعمیر جدید پرداخته که طرح ابتدایی آن از جانب کمپنی برنده رقابت مهندسی ساخته شده و در حـــال این اداره مصروف سنجش راه کارهای مــوثر و اساسی در قســـمت انکشــاف این طرح با جزئیات میباشد.

خوشبختانه اداره موزیم ملی منحیث یک اداره حافظ ارزش های ملی همواره کوشش نموده تا مصدر خدمت به مردم گردیده و رضایت آنها را جلب نماید یکی از این کوشش ها ، بازنگهداشتن موزیم ملی در روزهای جمعه از ساعت ( 8 صبح الی 12 ظهر ) میباشد که به شکل رایگان از مردم پذیرائی می شود .

در راستای مبارزه با هر نوع فساد اداری این اداره اصل کنترول از بخش های مربوطه را همواره پیگیری نموده و از همه کارمند مربوطه خواسته است تا با رعایت اصل مسئولیت پذیری از بخش های عایداتی کنترول نمایند تا از فساد جلوگیری گردد