روزنامه اصلاح

شناسنامه اصلاح به گونه مشرح:

روزنامه اصلاح برای بار اول در 29 دلو 1300 هش مطابق به 18 فبروری 1921میلادی به نگارندگی و سر دبیری محمد بشیر در شهر خان آباد شروع به نشرات کرد. دراین نشریه بعد از شماره 16 بجای مدیر و سر دبیر تنها سر دبیر وبجای محمد بشیر ، حافظ فیض محمد درج گردیده است.

در مرحله اول، این جریده در یک صفحه بروی کاغذ نازک شکری رنگ در مطبعه سنگی خان آباد نشر میگردید. موضوعات این جریده را سر مقاله، مطالبی در باره حوادث داخلی، حوادث خارجی، ادبیات، مسایلی برای سر گرمی و مقالات علمی تشکیل میداد. در پیشانی اخبار درج شده بود:

وقت آنست که خودرا همه ایثارکنیم

پی اصلاح وطن کوشش بسیار کنیم

درآن دوره، جریده اصلاح اکثر مطالب خبری و علمی خودرا از جریده امان افغان اقتباس می کرد. نشراصلاح  تا دیر ها در خان آباد دوام نکرد. دوره دوم  ا صلاح  در پکتیا ودور سوم آن  در کابل آغاز شد      بمیان آمده بود تا مدت زمان طولانی زیر نام روزنامه اصلاح به نشرات خود ادامه داد و تا امروز ادامه دارد.

نخستین شماره اصلاح هدف آنرا بدینگونه معرفی میکند:

1) نشر حوادث داخلیه

2) نشر حوادث خارجیه

3) حسن و قبح خدمت مامورین و اهالی آن ولایت

4) نشر معرفت

5) تجارت، زراعت، صنعت و حرفت.

گرچه شماره های مکمل هفته نامه اصلاح دردست نمیباشد ولی شواهد دال برین است که نشرات روزنامه اصلاح در دوره امانی ادامه داشته است.  زیرا به مجرد سقوط و انقراض سلطنت اعلیحضرت اما الله خان و رسیدن قدرت بدست امیر حبیب الله کلکانی نام تعدادی از نشریه ها تغییر کرد. یکی از جریده های که اسم آن تغییر یافت همین اصلاح بود که بنام «نهضت الحبیب» نشر میگردید. درین مورد مرحوم مولوی برهان الدین کشککی در اخبار حبیب السلام ضمن تقریظی در باره آن چنین معلومات داده است: «نهضت الحبیب» اولین اخباریست که در مرکز قطغن وبدخشان بمقام خان آباد به قلم عالیجا فضایل آگاه مولوی محمد بشیر خان به قطع مناسب و اصول درست در چهارصفحه 12 پونده در هفته یکبار طبع و انتشار می یافت.

مرحوم کشککی راجع به محتوای آن نوشته است: تا هفتم شماره آنرا خوانده ایم. همه در اسباب و علل این انقلاب است. خوب پیچیده وبا حکومت اسلامیه مرکزی اظهار عقیدت و اخلاص ابراز داده و ضمناً از بعضی تنقیدات لازمه نیز جلو نگرفته است.

با سقوط امیرحبیب الله کلکانی ، نهضت الحبیب ابتدا به نام «اتحاد خان آباد» وبعد ها بنام «اتحاد بغلان» تغییر نام میدهد که تاامروز ادامه دارد.

 از سوی دیگر نادر خان که بانی اصلاح درخان آباد بود،  هفته نامه اصلاح را تقریباً با عین مشخصات به روزسه شنبه 14 برج اسد 1308 هش مطابق اول ربیع الاول 1929 هق  به سر دبیری محمد نوروز خان در ناحیه علی خیل جاجی نشر می نماید واین درحقیقت تداوم اصلاحی است که در خان آباد نشر می شد.

بعد از شماره سیزدهم دوره دوم جریده اصلاح (17 جدی 1308) ، محمد امین خوگیانی سابق مدیر جریده اتحاد مشرقی بحیث مدیر و سر محرر جریده اصلاح مقرر گردید.

 از شماره پانزدهم (3 دلو 1308) به بعد جریده اصلاح هقته دوبار به نشرات آغاز کرد. ازین شماره به بعد جریده روح انتقادی گرفت و نوشته های اصلاحی درآن بکثرت نشر شد.

 از شماره اول سال دوم (18 اسد 1309) ، جریده اصلاح ، بشکل مجله در8 صفحه نشر گردید ، بعداً در 12 صفحه چاپ شد. اصلاح به شکل مجله تا شروع سال سوم ( 14 اسد 1310) ادامه یافت.

از شماره پنجاه وهفتم به بعد مدیریت جریده اصلاح به برهان الدین کشککی محول گردید.

درزمان برهان الدین کشککی جریده اصلاح  بعد از چهار شماره، به روز نامه تبدیل شد. روزنامه اصلاح ازآن تاریخ به بعد در دو صفحه به قطع بزرگ روزانه به نشرات پرداخت. درین دوره اصلاح از نگاه کیفیت معنوی و رنگینی مضامین و مطالب مفید اصلاحی و اجتماعی موضع جدی تری گرفت.

کاردیگری که در سال 1317 صورت گرفت بزرگ شدن قطع اصلاح به سایز معیاری روزنامه های جهانی بود. مضامین مطابق معیارهای جدید روزنامه نویسی و اساسهای ژورنالیستی طبقه بندی گردیده وبرای هر مضمون از حیث ماهیت آن، ستون خاصی تخصیص داده شد. روزنامه اصلاح در سال 1318 مصور گردید، موضوعات سیاسی بشکل تازه تری تقدیم خوانندگان گردید. در پاورقی، داستانها کوتاه مشغول کننده محیطی و انتقادی در چوکات ادب گنجانیده شد. خبرها دریک ستون بفارسی و در ستون مقابل ترجمه آن بزبان پشتو انتشار یافت. برای بار اول درجه حرارت مرکز وولایات ، دواخانه های مؤظف درآن انتشار یافت.

در سال 1319 عبدالرحمن پژواک بجای برهان الدین کشککی بحیث مدیر مسؤل روزنامه اصلاح مقرر گردید. در دوره مدیریت مسؤل عبدالرحمن پژ واک روزنامه اصلاح زیبا و کلیشه های مرغوب و صحافت خوب شیوه قبلی را دنبال کرد. در قسمت فوقانی اخبار در دوطرف عنوان یک سلسله وجیزه ها و عناوین مهم وبرجسته روزنامه نشر میشد. محل اداره روزنامه از جاده مینار نجات به عمارتی متصل مطبعه عمومی نقل مکان یافت. در قسمت پشتوی روزنامه توجه بیشتری مبذول گردید و سرمقاله ها غالباً توسط نویسندگان شناخته شده وبنام کشور بزبانهای فارسی دری و پشتو تهیه میشد. در همین سال (13 اسد 1319) قطع روزنامه دفعتاً وبدون اطلاع قبلی کوچک شد و مدیر روزنامه عبدالرحمن پژواک در سرمقاله همان روز ازین پیشآمد چنین معذرت خواست: "درطی مدت یکسال و چند ماهی که آتش جنگ در غرب شعله ور است ممالک و مللی که از محاذ جنگ دور بسر می برند، نیز از تأثیرآن دور نمانده اند. روزنامه اصلاح نیز مجبور شد باری را که مطبوعات دنیا برداشت، بکشد. هرچند روز نامه ما کوچک شد، ولی تا جائیکه ممکن بود از خورد ساختن حروف، مضامینی را که می خواستیم عرضه کنیم، تاحدی حفظ نمودیم."

دردهم سرطان 1320 محمد قدیر تره کی بجای عبدالرحمن پژواک بحیث مدیر مسؤل روزنامه اصلاح مقرر گردید. هنوز تأثیرات جنگ جهانی بر کلیه مطبوعات جهان وجود داشت. ساحه فعالیتهای ژورنالیستی را بر کلیه ممالک دور افتاده و نزدیک محدود ساخته بود. تأثیرات نرسیدن مواد طباعتی و غیره کار ژورنالیستان را دشوار میکرد. روزنامه اصلاح نیز روزهای دشوار وسخت خودرا میگذراند. از هیچ نقطه نظر انکشاف و بهبودی درآن بملاحظه نمی رسید. حتی از شماره (23) جدی 1320 به اینسو روزنامه اصلاح با حفظ قطع کوچک قبلی از چهار صفحه به دو صفحه تنزیل یافت. به این ارتباط محمد قدیر تره کی در سر مقاله اصلاح چنین نوشت: "همانطوریکه تأثیرات سؤ این جنگ خانمانسوز بر سایر شعب زندگانی بین المللی وارد شده، بر مطبوعات نیز دیده میشود، بحدی که اکنون مطبوعات تمام ممالک، حتی از مترقی ترین آنهاکه از خود کارخانه های کاغذ و مواد دیگر طباعتی دارند چندین چند کاسته شده ... آخرین چاره ما هم اینست که از عده صحایف روزنامه اصلاح بکاهیم وبجای چهار صفحه سر ازین شماره روزنامه را در دوصفحه نشر کنیم."

روزنامه اصلاح ازآن تاریخ به بعد در دو صفحه چاپ میشد ودر ستونهای محدود آن بجز از واقعات هراس انگیز جنگ و اختراعات سلاحهای مدهش و قتل غارت مبارزان و استعمارجویان ویا چند اعلان و دو سه خبر داخلی چیزی مطالعه نمی شد. بعد از 16 میزان 1324 اوضاع جهان روبه بهبود نهاد و موانعی که درراه تجارت بین المللی عرض وجود کرده بود آهسته آهسته رفع شده بار دیگر روزنامه اصلاح به قطع بزرگ و در ظرف چهار صفحه بخوانندگان عرضه گردید. موصوعات سیاسی، اقتصادی، زراعتی، اختراعات و اکتشافات بکثرت وبطور جامع منتشر گردید.

در 28 جدی 1328 محمد محسن فیروز بحیث مدیر اصلاح مقرر گردید. درین دوره نیز کارکنان روزنامه اصلاح سعی ورزیدند تا موقف اخبار را باحفظ خط مشی سابق موضوع بهتری بدهند. ستونهای تشویقی برای تربیه جوانانیکه مشق نویسندگی میکردند بوجود آوردند وقسمت بیشتر اخبار را غالباً مضامینی اشغال کرد که از منابع خارجی ترجمه و اقتباس میشد. از شماره (24) ثور 1329 به بعد خبرهای صفحه اول روزنامه اصلاح که تا آن دم به زبان فارسی دری و پشتو نشر میشد به لسان پشتو تعدیل گردید. نهم ثور 1330 تمام اعلانات بزبان پشتو نشر شد.

در 9 جوزای 1330 تصدی امور روزنامه اصلاح به محترم عبدالصبور خان نسیمی تعلق گرفت. محترم نسیمی در نخستین سر مقاله خود نوشت: " در سلسله هزاران وسایل و تدابیراجتماعی که سنجیده شده وسنجیده میشود به عقیده من از همه مؤثرترمقیدتر و منطقی تر، همانا تحکیم بنیان اتفاق و اتحاد ملی است. هر اقدام و عملیکه وحدت ملی را برهم زده جمعیت را بسوی پراگندگی میکشاند، به نظر ما دیگر بزرگتر از آن گناهی نیست... توازن و تعادل قوای اجتماعی که حیات وبقای ملت و مملکت نتیجه آن است، وقتی بوجود می آید که از تفریط و افراط و تعصبات خشک و افراط جلوگیری بعمل آید." درین دوره موازی با معلومات آفاقی و حوادث خارجی موضوعات و اتفاقات داخلی کشور نیز در نظرگرفته شدودر پهلوی جریانات سیاسی بین المللی اخبار روزمره محیطی به پیمانه وسیعتری گنجانیده شد.

در 19 حمل 1332 مدیریت روزنامه اصلاح به قیام الدین خادم سپرده شد. قیام الدین خادم برای حفظ متانت روزنامه مساعی بیشتری بکاربرد. سرمقاله ها حد اکثر بزبان پشتو انتشاریافت. معلومات آفاقی بیشتر نشرشد.

در اول ثور 1333 مدیریت روزنامه اصلاح بشکل مؤسسه لمتد درآمد و مدیر مسؤل آن محمد علم غواص تعیین گردید. محمد علم غواص وسایر کارکنان روزنامه اصلاح درین مرحله کوشیدند در قسمت صحافت روزنامه مساعی بیشتری بخرج دهند. مضامین متن صفحات برجسته وجاندار عرض وجود کرد. داستانهاو موضوعات دلچسپ ذوقی بیشتر شد.

در چهارم عقرب 1335 مسؤلیت روزنامه اصلاح بدوش محمد ابراهیم صفا گذاشته شد. محمد ابراهیم صفا در مرحله اول مسؤلیت خود سر مقاله اصلاح را از صفحه اول به صفحه دوم ستون اول منتقل ساخت وستون جدیدی تحت عنوان "شما و علم تان" بجای آن گشود.، و کوشش بعمل آورد تا تعریفات و مصطلحات علمی دراین ستون بمعرض مطالعه ذوقمندان علوم قرارگیرد. درین دوره رویهمرفته موضوعات علمی بیشتر از اخبار نشر میشد.

در 29 سنبله 1336 محمد ابراهیم عباسی نخستین سرمقاله خودرا بزبان پشتو نشر کرد. این شخص تلاش کرد که کارکنان روزنامه اصلاح را باین موضوع متمرکز سازد که روزنامه را از شکل کتابی خارج سازند، و آنرا بشکل یک روزنامه واقعی در بیاورند، که مؤفق هم شد. مضامین اصلاح درین دوره تماماً از منابع خارجی ترجمه میگردید. ضمناً راپور تاژ های مصور به پیمانه زیاد نشر میشد. رویهمرفته درین دوره برجستگی خاصی در روزنامه اصلاح دیده میشد.

روزنامه اصلاح دردوره موسی شفیق آخرین صدراعظم دهه دموکراسی درسال 1352  با روزنامه انیس مدغم گردید و تحت نام رونامه اصلاح انیس به نشرات ادامه داد. اما با قدرت یابی حزب دموکراتیک خلق، نشرات روزنامه اصلاح متوقف گردید و روزنامه انیس بدون پیشوند اصلاح، به فعالیت ادامه داد.

 در سال 1381 روزنامه اصلاح پس از یک دوره 24 ساله بار دیگر فعال گردید که دورچهارم نشرات اصلاح می باشد. محمد ولی زلمی به عنوان نخستین مدیر مسؤول دوره چهارم در سال 1381 مسؤولیت این روزنامه را به عهده گرفت. پس از وی دکتور شمس الحق آریان فر، توریالی زازی محمد زمان کلمانی به ترتیب به عنوان مدیران مسؤول روزنامه اصلاح ایفای وظیفه نمودند.

روزنامه اصلاح در حال حاضر به مدیر مسؤولی داد محمد عنابی و سردبیری نجیب الله پاینده زیر نظر ریاست عمومی روزنامه های دولتی تحت رهبری شمس الحق آریانفر در چوکات وزارت اطلاعات و فرهنگ به نشراتش ادامه می دهد. رهبری جدید روزنامه اصلاح از دوسال به اینوس تلاش فراوان کرده است تا تغییرات لازم را در شکل و محتوای روزنامه به میان آورد که تا حد زیادی موفق هم بوده است. محتوا و برگ آرایی روزنامه تاحد زیادی بهبود یافته است. شیوه نگارش روزنامه نیز به روز شده است. روزنامه اصلاح در یکی دوسال اخیر تلاش کرده است به جای مطالب معلوماتی و ذوقی، موضوعات داغ سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی را به دست نشر بسپارد تا خوانندگان گرامی از جریان ها و رویدادهای داغ روز آگاه شوند. روزنامه اصلاح تا حد زیادی تلاش کرده است تا از حقانیت نظام مشروع افغانستان در برابر مخالفان مسلح و هراس افگنان بین المللی دفاع کند و درچارچوب سیاست های حکومت جمهوری اسلامی افغانستان و حمایت از منافع ملی کشور به نشراتش ادامه داده است.

روزنامه اصلاح در 29 دلو 1300 هجری خورشیدی به نشرات اغاز کرد. چهار دوره نشراتی دارد. و دراین چهار دور این افراد اصلاح را مدیریت کرده اند:

دور اول : 1300 -1307، مدیران  مسوول :

محمد بشیر 1300

حافظ فیض محمد 1301

دور دوم : 1308،مدیر مسوول :

                        محمد نوروز خان

دور سوم : 1308-1357 ، مدیران مسوول :

                        محمد امین خوگیانی جدی 8 130

                        برهان الدین کشککی 1311

عبدالرحمن پژواک  1319

محمد قدیرتره کی 1320

محمد محسن فیروز 1328

عبدالصبور نسیمی 1320

قیام الدین خادم 1332

محمدعلم غواص 1333

محمد ابراهیم صفا 1336

محمدابراهیم عباسی 1336

 

دور چهارم : 1381 مدیران مسوول

محمد ولی زلمی 1381

دکتور شمس الحق آریانفر1384

توریالی زازی 1387

محمد زمان کلمانی1391

دادمحمد عنابی 1392